Επιλεκτική σίτιση ή τροφική επιλεκτικότητα είναι ο αποκλεισμός συγκεκριμένων τροφών ή και ομάδων τροφίμων από την διατροφή για διάφορους λόγους. Συναντάται κυρίως σε παιδιά και μπορεί να προκαλέσει έλλειψη σε θρεπτικά συστατικά, και άρα διάφορα προβλήματα υγείας, αλλά ακόμα και κοινωνικές ή ψυχολογικές δυσκολίες.
Τι μπορεί να προκαλέσει την επιλεκτική σίτιση;
- Αισθητηριακά χαρακτηριστικά
Το πιο συχνό παράδειγμα είναι η αποφυγή μαλακών ή γλοιώδων τροφών, όπως βραστά λαχανικά, ή θαλασσινά λόγω μυρωδιάς και γεύσης. Ακόμα, πολλα τρόφιμα συχνά αλλάζουν τα παραπάνω χαρακτηριστικά, ανάλογα την προέλευσή τους ή το πόσο φρέσκα είναι, όπως τα φρούτα. Λόγω αυτού μπορεί να εξηγηθεί η προτίμηση σε επεξεργασμένα τρόφιμα και fast food, που έχουν τα ίδια χαρακτηριστικά κάθε φορά, και άρα δεν υπάρχει το στοιχείο της “έκπληξης”, αλλά μια βολική σταθερότητα.
- Αρνητικές εμπειρίες
Αρνητικές εμπειρίες με το φαγητό μπορεί να προκύψουν από γαστρεντερολογικά προβλήματα, ατυχήματα ή κάποιο χαλασμένο τρόφιμο, μέχρι και πίεση ή εξαναγκασμός για την κατανάλωση τροφίμων. Αυτά μπορούν να οδηγήσουν σε αρνητική σχέση με συγκεκριμένες ομάδες τροφίμων.
- Παιδική ηλικία
Οι εμπειρίες στην παιδική μας ηλικία σχηματίζουν μεγάλο κομμάτι της συμπεριφοράς μας. Παιδιά τα οποία δοκιμάζουν μεγάλη ποικιλία τροφίμων ως βρέφη έχουν λιγότερες πιθανότητες να εμφανίσουν επιλεκτικότητα. Σημαντική είναι επίσης και η συμπεριφορά των γονέων σε σχέση με τη διατροφή, όπως το τι επιλέγουν εκείνοι να καταναλώνουν, τη σχέση τους με το φαγητό αλλά και την προσοχή που δίνουν στην διατροφή του παιδιού τους.
- Παθολογικοί παράγοντες
Λόγοι όπως γαστρεντερικά και αναπτυξιακά προβλήματα μπορεί να επηρεάσουν την σχέση ενός ανθρώπου με το φαγητό.
Συνήθως η επιλεκτική σίτιση υποχωρεί με την ηλικία, αλλά αν επιμένει, και προκαλεί προβλήματα στην σωματική, ψυχολογική και κοινωνική υγεία καλό είναι να υπάρξει έγκαιρη βοήθεια από κάποιον ειδικό, που θα δώσει εξατομικευμένες οδηγίες και ως προς το θέμα διατροφής αλλά και συμπεριφοράς. Έτσι, το άτομο μπορεί να αποκτήσει μια καλύτερη σχέση με το φαγητό, βοηθώντας το στην καθημερινότητά του.